Zakład karny jako placówka resocjalizacyjno-wychowawcza!
Funkcjonowanie systemu resocjalizacyjnego
System resocjalizacyjny definiowany przez H. Machela to „system metod i
zasad postępowania resocjalizacyjnego w określonych warunkach
organizacyjnych, którego realizacja ma spowodować zmiany w obszarze
osobowości więźnia, głównie w zakresie postaw, w wyniku czego nie zechce
on zdecydować się na ponowną działalność przestępczą i podejmie wysiłki
na rzecz adaptacji i reintegracji społecznej. (...) System
penitencjarny, będący pojęciem szerszym, może mieć cechy systemu
resocjalizacyjnego. Pojęcie systemu resocjalizacyjnego może być ujmowane
w aspekcie szerokim i w aspekcie wąskim. W pierwszym przypadku można w
ten sposób określić krajowy system wychowawczy obowiązujący w
więziennictwie danego państwa. W drugim przypadku ma się zwykle na myśli
system resocjalizacyjny obowiązujący, czy też realizowany w danym
zakładzie karnym. Jego wskaźnikami są cechy charakterystyczne dla
instytucji wychowawczej” .
Jeżeli idea resocjalizacji przestępców ma mieć wymiar praktyczny, to
zakład karny musi posiadać rozbudowane cechy instytucji wychowawczej. W
przeciwnym wypadku idea ta nie będzie miała warunków na jakiekolwiek
urzeczywistnienie i pozostanie jedynie szlachetnym założeniem
ustawodawców. Zakład penitencjarny będzie mógł być uważany za instytucję
wychowawczą, gdy jego cel, struktura organizacyjna, model wykonania
kary, personel i warunki materialne podporządkowane będą przede
wszystkim czynnikom resocjalizacji. Rozumie się przez to, że będzie on
również zapobiegał wzajemnej demoralizacji osób w nim osadzonych i
zapewni im pełne bezpieczeństwo osobiste. „Zakład karny jest
podporządkowany wychowawczemu celowi wykonywania kary pozbawienia
wolności. Z treści tej kary nie da się wyłączyć zupełnie dolegliwości
odwetu i związanej z nimi represyjności. Jednak te elementy powinny być
zredukowane do minimum” . Wtedy najważniejszym zadaniem administracji
więziennej nie jest ani izolacja, ani rygoryzm, ale zmiany w osobowości
pensjonariuszy, mające ich w przyszłości powstrzymać od zachowania
przestępczego. „Szczególnie ważne jest wzbudzenie pozytywnej motywacji
do działalności społecznie użytecznej, a przede wszystkim zachęcenie do
zmiany dotychczasowego wadliwego modelu życia”